TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı Nedir? Nasıl Faydalanabilirsiniz?

Türkiye’deki Ar-Ge ekosisteminin en köklü finansman mekanizması olan TÜBİTAK 1501 – Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı, firmaların teknik altyapılarını güçlendirmeleri ve yeni ürün geliştirmeleri için kritik bir rol oynamaktadır.

Sanayi kuruluşlarının uluslararası pazarlarda rekabet gücünü koruyabilmesi, ancak katma değeri yüksek teknolojik ürünler geliştirmesiyle mümkündür.

TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı; Proje bütçe sınırı olmaksızın, KOBİ ve Büyük Ölçekli işletmelerin Ar-Ge projelerini finanse eden TÜBİTAK 1501 Programı’nın 2026 yılı uygulama esaslarını, desteklenen gider kalemlerini, hibe oranlarını ve ticarileşme yükümlülüklerini teknik detaylarla inceledik.

Bu makalede, 2026 yılı çağrı dönemleri itibarıyla güncellenen mevzuat hükümleri, bütçe yapısı ve başvuru süreçleri teknik bir bakış açısıyla analiz edilmiştir.

1. Programın Amacı ve Hedef Kitle

TÜBİTAK 1501 Programı, proje bütçesinde herhangi bir üst limit (tavan fiyat) uygulamaksızın, firmanın Ar-Ge niteliği taşıyan projelerini hibe (geri ödemesiz) esaslı olarak desteklemeyi amaçlar. Program, sadece bir “fikir” aşamasını değil; kavramsal tasarımdan prototip üretimine, test ve validasyon süreçlerinden pilot üretime kadar olan tüm Ar-Ge aşamalarını kapsamaktadır.

Programdan Yararlanabilecek İşletmeler:

1. KOBİ Ölçeğindeki İşletmeler: Sektör fark etmeksizin, TÜBİTAK tarafından belirlenen KOBİ kriterlerini sağlayan tüm firmalar.
2. Büyük Ölçekli İşletmeler: Yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosu 500 Milyon TL sınırını aşan firmalar da bu programa başvurabilir. Ancak KOBİ’ler ile Büyük Ölçekli firmaların destek oranları farklılık göstermektedir.

Not: KOBİ statüsündeki firmalar için proje sayısı sınırlaması bulunmamaktadır.

2. Destek Oranları, Süre ve Bütçe Yapısı

Program, “Proje Bazlı Bütçeleme” sistemine sahiptir. Firmanın proje kapsamında sunduğu ve hakem heyeti tarafından teknik olarak uygun bulunan maliyetler üzerinden destek sağlanır. 2026 yılı parametreleri aşağıdaki gibidir:

Destek Parametresi	KOBİ Ölçeği	Büyük Ölçekli İşletme
Destek Oranı	%75	%60
Bütçe Üst Limiti	Limitsiz (Proje İhtiyacına Göre)	Limitsiz (Proje İhtiyacına Göre)
Azami Proje Süresi	36 Ay (3 Yıl)	36 Ay (3 Yıl)
Destek Türü	%100 Hibe (Geri Ödemesiz)	%100 Hibe (Geri Ödemesiz)

Veri Kaynağı: TÜBİTAK TEYDEB 2026 Limit Tablosu

3. Desteklenen Gider Kalemleri (Bütçe Detayları)

Proje bütçesi oluşturulurken, sadece Ar-Ge faaliyeti ile doğrudan ilişkili ve izlenebilir giderler kapsama alınır. TÜBİTAK mevzuatına göre uygun gider kalemleri şunlardır:

A) Personel Giderleri

Projede fiilen çalışan personelin (Mühendis, Tekniker, Teknisyen ve Destek Personeli) brüt ücretleri desteklenir.

• Proje Yürütücüsü ve Ar-Ge personeli için, personelin eğitim durumuna (Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) göre belirlenen aylık tavan ücretler üzerinden hesaplama yapılır.
• Sadece proje süresince harcanan “adam/ay” oranı dikkate alınır.

B) Alet, Teçhizat ve Yazılım Alımları

Ar-Ge çalışmalarının yürütülebilmesi için zorunlu olan altyapı harcamalarıdır:

• Test ve analiz cihazları,
• Laboratuvar ekipmanları,
• Ölçüm aletleri,
• Tasarım, simülasyon ve analiz yazılımları (CAD/CAM, CFD vb.).
• Önemli Not: Seri üretim amaçlı kullanılacak makineler (Örn: Üretim bandı konveyörü) Ar-Ge kapsamında değerlendirilmez.

C) Malzeme ve Sarf Giderleri

Prototip geliştirme, deneme üretimi veya laboratuvar testleri sırasında kullanılan:

• Hammaddeler, kimyasallar,
• Elektronik komponentler (Sensör, PCB, çip vb.),
• Yarı mamuller destek kapsamındadır.

D) Hizmet Alımları

Firmanın kurum içi yetkinliğinin yetersiz kaldığı noktalarda dış kaynak kullanımı mümkündür:

• Üniversitelerden alınan akademik danışmanlıklar,
• Tasarım ve mühendislik hizmetleri,
• Akredite test ve analiz hizmetleri.

E) Seyahat Giderleri

Proje personelinin, proje faaliyetleri (toplantı, saha testi, fuar incelemesi vb.) kapsamında uçak, tren ve otobüs ile gerçekleştirdiği ekonomi sınıfı seyahat giderleri bütçeye dahil edilebilir.

4. Örnek Proje Bütçe Analizi

Programın finansal yapısının daha net anlaşılması adına, orta ölçekli bir imalat firması için hazırlanan örnek bütçe senaryosu aşağıdadır.

Proje Konusu: “Otomotiv Yan Sanayi İçin Yüksek Mukavemetli Kompozit Parça Geliştirilmesi”

Firma Statüsü: KOBİ (%75 Destek Oranı)

Gider Kalemi	Açıklama	Toplam Tutar (TL)	TÜBİTAK Hibe Tutarı (%75)
Personel	3 Mühendis, 2 Tekniker (24 Ay Süreyle)	5.000.000 TL	3.750.000 TL
Teçhizat	Çekme-Kopma Test Cihazı, 3D Tarayıcı	2.000.000 TL	1.500.000 TL
Yazılım	Sonlu Elemanlar Analizi (FEA) Lisansı	400.000 TL	300.000 TL
Malzeme	Karbon Fiber Kumaş, Reçine, Kalıp Malz.	1.200.000 TL	900.000 TL
Hizmet Alımı	Üniversite Analiz Hizmeti	200.000 TL	150.000 TL
GENEL TOPLAM		8.800.000 TL	6.600.000 TL

Tablo Analizi: Firma, proje sonunda toplam 8.8 Milyon TL’lik bir Ar-Ge harcaması gerçekleştirmiş, bunun 6.6 Milyon TL’sini geri ödemesiz nakit hibe olarak geri almıştır.

5. Ticarileşme İzleme Süreci ve Yükümlülükler

TÜBİTAK, 2024 yılı itibarıyla yürürlüğe giren mevzuat değişiklikleri ile projelerin sadece “teknik başarısına” değil, “ekonomik başarısına” da odaklanmaktadır.

Proje başarıyla tamamlandıktan sonra süreç sona ermez. Proje bitiş tarihini takip eden 1., 3. ve 5. yıllarda “Ticarileşme İzleme Süreci” uygulanır. Firma, proje çıktısı olan ürünün satışını yapıp yapmadığını, fatura ve finansal verilerle raporlamakla yükümlüdür.

Ticarileşme performansı (satış başarısı) düşük olan veya taahhütlerini yerine getirmeyen firmaların, sonraki dönemlerde yapacakları yeni proje başvurularında puan kesintisi uygulanabilmekte veya başvuruları kısıtlanabilmektedir. Bu nedenle proje yazım aşamasında, pazar analizi ve ticarileşme stratejisinin gerçekçi verilerle kurgulanması hayati önem taşır.

6. Başvuru ve Değerlendirme Süreci

TÜBİTAK 1501 başvuruları, yılın belirli dönemlerinde açılan çağrılar kapsamında PRODİS (Proje Değerlendirme ve İzleme Sistemi) üzerinden elektronik ortamda yapılır.

Süreç adımları şunlardır:

1. Teknoloji Hazırlık Seviyesi (TRL) Analizi: Projenin Ar-Ge niteliğinin belirlenmesi (Genellikle TRL 3-4 seviyesinde başlangıç beklenir).
2. Dosya Hazırlığı: İş paketlerinin, başarı ölçütlerinin ve risk yönetiminin kurgulanması.
3. Hakem Değerlendirmesi: Konunun uzmanı akademisyenlerin firmayı yerinde ziyareti.
4. Kurul Kararı: Projenin onaylanması, bütçe revizyonu veya reddi.

Avrasya Destek olarak, firmanızın Ar-Ge potansiyelini doğru analiz ederek, projelerinizin teknik ve mali kurgusunu TÜBİTAK kriterlerine tam uyumlu hale getiriyoruz.